༥. ཚོང་ལས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག

དཔལ་འབྱོར་ག་ར་ནང་ལུ་མ་དངུལ་སྦོམ་ཤོས་འདི་ས་ཆ་ཨིན། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ཁྱིམ་གྱི་ཐོག་ཁང་དང་། དེ་གི་ཤུལ་ལས་མི་མང་གི་གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་མི་ཚུ་གིས་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཨིན་མནོ་མི་འདི་ཚུ་ག་ར་གཞི་རིམ་ལས་ས་ཆའི་དཔལ་འབྱོར་སྦེ་ར་ལུས་ནུག།

— Michael Hudson

དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་སློབ་དཔོན། University of Missouri, Kansas City

ས་ཆ་བཟུམ་མའི་གཞི་རྟེན་ཅིག་ང་བཅས་ཀྱི་འཕྲུལ་རིག་ཡར་འཕེལ་ཅན་གྱི་འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ཨ་རྟག་ར་ག་ཅི་འབད་གལ་ཆེན་ཨིན་ན? མཐའ་མཇུག་ལུ་ཡར་འཕེལ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གིས་ཨ་རྟག་ར་དར་ཁྱབ་ཅན་གྱི་ཨིན་ཊར་ནེཊ་དཔལ་འབྱོར་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་ནང་ལུ་འབྱོར་པ་འདི་མཐོང་མི་ཚུགས་པར་གསར་སྐྲུན་འབདཝ་ཨིན་རུང་དངོས་སྡུག་གི་འཇིག་རྟེན་ནང་ལུ་མཐོང་ཚུགས་པའི་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་མི་འདི་ཨིན། Google བཟུམ་མའི་ཀམ་པ་ཎི་ཚུ་གིས་ཡང་ཁོང་གི་ཚོང་ལས་ཀྱི་འཐུས་སྦྱོར་མང་ཤོས་ནང་ལུ་ས་ཆ་མང་སུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འཐབ་པའི་ཁར་མཐོང་སྣང་འབྱུང་ཨིན། ཡང་ན་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་ན?

ད་རེས་ནངས་པའི་དཔལ་འབྱོར་ནང་ས་ཆ་ག་ཅི་འབད་ཨ་རྟག་ར་གལ་ཆེ་ཨིན་ན་ཧ་གོ་ནིའི་དོན་ལུ་ང་བཅས་ཀྱིས་ས་ཆ་འདི་མི་དང་ཀམ་པ་ཎི་ཚུ་གིས་མི་མང་གི་འབྱོར་པ་ལས་ཕན་ཐོགས་ལེན་ནིའི་ལམ་ལུགས་ཨིན་པའི་གནད་དོན་འདི་སེམས་ཁར་བཞག་དགོ། དཔེར་ན། ཨིན་ཊར་ནེཊ་ཀམ་པ་ཎི་སྦོམ་ཚུ་གིས་ཁོང་གི་ཡིག་ཚང་གི་མཐའ་འཁོར་གྱི་གཡུས་ཚན་ནང་ལུ་སྡོད་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་ལཱ་གཡོག་པ་ཚུ་ལས་ཕན་ཐོགས་ལེནམ་ཨིན། ཁོང་གིས་ཡང་མི་དང་ཀམ་པ་ཎི་གྲངས་མེད་ཀྱིས་ལོ་ངོ་མང་གི་རིང་ལུ་གསར་སྐྲུན་འབད་མི་འཕྲུལ་རིག་གི་གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་སྦོམ་ཚུ་ལས་ཕན་ཐོགས་ལེནམ་ཨིན། འདི་ཚུ་ག་ར་གིས་ས་ཆ་ལུ་རིན་ཐང་སྦོམ་བཟོཝ་ཨིན། ཕན་ཐོགས་འདི་ཚུ་ས་གནས་ཀྱིས་ཐོབ་ཚུགས་མི་འདི་ག་ཅི་གི་དོན་ལུ་Google འདི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ལེགས་གྲུབ་ཅན་གྱི་ཀམ་པ་ཎི་གཅིག་ཨིན་པར་འགྱུར་ཚུགས་མི་འདི་ཨིན། འདི་གི་ལེགས་གྲུབ་འདི་འདི་འཛོམ་སའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་བཞག་དགོ། Google འདི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་ལཱ་གཡོག་པ་དང་མཐོ་རིམ་མ་དངུལ་གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་མེད་པའི་ཡར་འཕེལ་འགྱོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོད་པ་ཅིན་འདི་གི་ལེགས་གྲུབ་འདི་ཐོབ་ནིའི་སྲིད་ཁག་ཆུང་ནི་ཨིན།

MEDIA 5-1: BILL MOYERS ESSAY:

THE UNITED STATES OF INEQUALITY

California གི་Silicon Valley ནང་ལུ་Facebook དང་Google དེ་ལས་Apple ཚུ་གིས་འབུམ་ཕྲག་པ་ཚུ་གསར་སྐྲུན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ད་ས་གནས་འདི་ནང་གི་ཁྱིམ་མེད་མི་ཚུ་ཁོང་གི་སྒོ་ཁ་ལུ་གུར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་སྡོད་དོ།

http://unitism.co/theusofinequality

ད་ང་བཅས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཅིག་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་ཡང་ན་སྡུག་སྦྱོང་འབྱུང་པའི་སྐབས་ག་ཅི་འབྱུངམ་ཨིན་ན་བལྟ་གེ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་ཡང་ན་སྡུག་སྦྱོང་ནང་ལུ་སྔ་གོང་ལུ་མཁོ་འདོད་སྦོམ་ཡོད་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ལུ་མཁོ་འདོད་ཉུང་སུ་ཡོད་པ་བཟུམ་མཐོང་ཨིན་རུང་འདི་ར་ངོ་མ་མེན། སྔ་གོང་མཁོ་འདོད་སྐུལ་མི་མི་ངོ་གི་འདོད་པ་འདི་ར་མ་ཆད་པར་འགྱོ་ཨིན་རུང་ད་རེས་འདི་གི་མཐའ་མི་འཁྱོངས་པས། འདི་འབདཝ་ལས་འཕྲུལ་རིག་ཐོག་ལས་ང་བཅས་ལུ་ཨ་རྟག་ར་སྔ་གོང་བཟུམ་མཁོ་འདོད་ཡོད། ང་བཅས་ལུ་མེད་མི་འདི་མཁོ་འདོད་འདི་ཁ་གསལ་ནིའི་ཐབས་འདི་ར་ཨིན། འདི་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་འདི་འཕྲ་སི་སི་འགྱོ་བཅུག་ནི་དང་འདི་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་འདི་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་དང་སྡུག་སྦྱོང་ལུ་འཁྲིད་ཚུགས།

གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་ཡང་ན་སྡུག་སྦྱོང་ནང་ལུ་ལཱ་གཡོག་མེད་མི་ལཱ་གཡོག་པ་ཚུ་གིས་ཁོང་གི་འདོད་པ་མ་ཆད་པར་ཡོད་མི་ཅ་ཆས་ཚུ་ཉོ་ཚུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ལཱ་འབད་ནིའི་འདོད་པ་མ་ཆད་པར་ཡོད། འདི་ནང་ལུ་ར་ལོ་ངོ་མང་གི་རིང་ལུ་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་ཚུ་གིས་སྦྲགས་ཏེ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་འདི་ཡོད། ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ལུ་མཁོ་འདོད་མ་ཆད་པར་ཡོད་ནི་དང་མི་ཚུ་གིས་ལཱ་འབད་ནི་དང་ཐོན་སྐྱེད་འབད་ནིའི་འདོད་པ་མ་ཆད་པར་ཡོད་པའི་སྐབས་ག་ཅི་འབད་མི་ཚུ་གིས་མི་གཞན་ཚུ་གིས་ཉོ་ནི་འདོད་མི་ཅ་ཆས་དང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ཐོན་སྐྱེད་འབད་མི་ཚུགས་པས?

དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་ལེ་ཤ་ཅིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཅིག་གིས་མཁོ་སྤྱོད་འབད་མི་ཚུགས་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྦེ་མ་དངུལ་མཁོ་སྒྲུབ་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་འདི་ལུ་གཏུགས་ཨིན། འདི་འབདཝ་ད་གྲུབ་འབྲས་འདི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐད་ཀར་ལུ་རྟ་གི་གདོང་ཁ་ལུ་ཤིང་རྟ་བཙུགས་པ་བཟུམ་ཨིན། ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་འབྱོར་པའི་གསར་སྐྲུན་འདི་ཨ་རྟག་ར་མ་དངུལ་འཐོབ་ཚུགས་པའི་སྔ་གོང་ལུ་འབྱུང་དགོ། ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་མ་དངུལ་འདི་འབྱོར་པ་བརྗེ་སོར་འབད་ནིའི་འཐུས་མི་སྦེ་ར་ལཱ་འབདཝ་ཨིན། ཚིག་གཞན་ཅིག་གིས་སླབ་པ་ཅིན་མ་དངུལ་མེད་ནི་འདི་གིས་གཞི་རྟེན་ལས་དཔལ་འབྱོར་འཕྲ་སི་འགྱོ་མི་གསར་སྐྲུན་འབདཝ་མེན་པར་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་མེད་ནི་འདི་ཨིན། དཔེར་ན། གཡུས་སྒོ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ནང་གི་བཟོ་གྲྭ་གཅིག་པུ་ཅིག་ཁ་བསྡམ་པའི་སྐབས་གཡུས་སྒོ་འདི་ནང་ལུ་མང་ཤོས་ཅིག་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྡུག་སྦྱོང་འབྱུང་ཨིན། ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ལུ་སྔ་གོང་བཟུམ་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་འབད་ནིའི་ནུས་པ་མེད། འདི་འབདཝ་ལས་ལཱ་གཡོག་ལས་བཏོན་མི་བཟོ་གྲྭ་ལཱ་གཡོག་པ་དང་ཁོང་གི་མི་རྒྱུད་ཚུ་གིས་མ་དངུལ་ཉུང་སུ་གཏང་ཨིན། མ་དངུལ་འཕྲ་སི་འགྱོ་ཡོད་པ་བཟུམ་ཅིག་ལས་བརྟེན་ཅ་ཆས་ལུ་མཁོ་འདོད་ཁ་གསལ་མི་ཚུགས་པའི་སྐབས་ང་བཅས་ཀྱིས་ངོ་མ་སྦེ་སླབ་མི་འདི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཁོར་ལོ་འདི་ནང་གི་ས་གནས་ཅིག་ཁར་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་གི་སྐོར་ལས་ཨིན། འདི་གིས་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་མ་དངུལ་མཁོ་སྒྲུབ་ཉུང་སུ་འགྱོ་ནི་ལུ་འཁྲིད་ཨིན (གཞན་མི་ཐབས་ལམ་ཅིག་ལས་བརྟེན་ཡར་འཕེལ་འགྱོ་ནི་མེན་པ་ཅིན། དཔེར་ན། དབུས་མའི་དངུལ་ཁང་གི་བཀའ་རྒྱ་བཟུམ)།

དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་ཚུ་གིས་མཁོ་སྤྱོད་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཅིག་དགོ་པའི་སྐོར་ལས་ལེ་ཤ་སླབ་ཨིན (མཁོ་སྤྱོད་གཅིག་ར་ཚེ་སྲོག་གི་དགོས་དོན་དང་སྐྱིད་པ་དང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་མཐའ་མཇུག་ཨིན་པ་བཟུམ)། འདི་འབདཝ་ད་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་ཉུང་ཤ་ཙ་ཅིག་གིས་ར་མི་ཚུ་གིས་མཁོ་སྤྱོད་འབད་མི་ཚུགས་པ་ཅིན་ང་བཅས་ལུ་མཁོ་སྤྱོད་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཡོད་མི་ཚུགས་ཟེར་དང་ཡུན་རིང་ལུ་ཁོང་གིས་མཁོ་སྤྱོད་འབད་ཚུགས་ནིའི་ལམ་གཅིག་ར་ཁོང་གིས་འབྱོར་པ་གསར་པ་གསར་སྐྲུན་འབད་དེ་འདི་གི་སྐབས་ལུ་མཁོ་སྤྱོད་འབད་ནི་ཡང་ན་ཤུལ་ལས་མཁོ་སྤྱོད་འབད་ནིའི་མ་རྩ་སྦེ་ཕར་འཐེན་འབད་ནི་འདི་ཨིན་པའི་གནད་དོན་འདི་ཧ་གོ་མི་ཚུགས་པས། ཐ་ན་སྙིང་བསྡུས་ཏེ་སླབ་པ་ཅིན་ལཱ་འབད་ཚུགས་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཅིག་ཡོད་ནིའི་ཐབས་ལམ་ལེགས་ཤོས་འདི་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་འབད་ཚུགས་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཅིག་ཡོད་ནི་ལུ་གཙོ་འགྱུར་འབད་ནི་འདི་ཨིན། འདི་འབདཝ་ད་འདི་བཟུམ་མའི་དགོ་མཁོ་ཡོད་རུང་འབྱོར་པ་གསར་སྐྲུན་འབད་མི་ཚུགས་པའི་སྐབས་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་འདི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ཚད་འཛིན་འབད་དེ་ཡོད། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཚད་འཛིན་འདི་ཚོང་ལས་ཀྱི་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་གི་རྩ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཨིན།

ང་བཅས་ཀྱིས་དྲན་པ་བཟུམ། འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་ནང་ལུ་གནད་དོན་གསུམ་ཡོད། རང་བཞིན་གནས་སྟངས་དང་མི་ངོ་གི་ལཱ་དེ་ལས་མ་རྩའི་ཅ་ཆས། གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་འགྱོ་བཞིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཅིག་ལུ་ལཱ་གཡོག་མེད་མི་ལཱ་གཡོག་པ་ལེ་ཤ་ཡོད། འདི་འབདཝ་ལས་མི་ངོ་གི་ལཱ་མེད་ནི་འདི་འཕྲ་སི་འགྱོ་མི་གནད་དོན་མེན། འདི་འབདཝ་ད་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་ཉུང་སུ་འགྱོ་ནིའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་མ་དངུལ་མེད་ནི (མ་རྩའི་ཅ་ཆས་འཐོབ་མི་ཚུགས་ནི་ལུ་འཁྲིད་མི) ཨིན་ཟེར་ཨ་རྟག་ར་སླབ་ཨིན་རུང་མ་དངུལ་མེད་ནི་འདི་ནང་གཏིང་ལས་ཡོད་པའི་གཞི་རྟེན་གྱི་ལཱ་འབད་མི་ཚུགས་པའི་གུག་གཅིག་ཨིན། དཔེར་ན། ཨ་མི་རི་ཀ་ནང་མ་དངུལ་མཁོ་སྒྲུབ་ཡར་སེང་གི་ཐོག་ལས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྡུག་སྦྱོང་འདི་སེལ་ཐངས་འབད་ནིའི་འབད་བརྩོན་གསརཔ་ཚུ་གིས་འདི་བཟུམ་མའི་ཡར་སེང་འདི་གིས་གདོང་ལེན་ཐོག་ལུ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ཚུ་སེལ་ཐངས་འབད་མི་ཚུགས་པར་ལྷག་ལུ་ཡོད་པ་བཟུམ་མཐོང་མི་ཚུ་གི་ལག་པ་ནང་ལུ་མ་དངུལ་མངམ་གཏང་ནི་ལས་གཞན་མི་ཚུ་སེལ་ཐངས་མི་འབདཝ་ཨིན།

འདི་འབདཝ་ལས་ས་ཆའི་རིན་གོང་འདི་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་ལཱ་འབད་ནི་ལུ་ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིན་ན? ས་ཆའི་རིན (འདི་འབདཝ་ལས་ས་གནས་ཀྱི་རིན) གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་མི་ཚུ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་དང་མཐུད་ནིའི་ནུས་པ་ལུ་ཐད་ཀར་སྦེ་ཤུགས་འབདཝ་ལས་ས་ཆའི་རིན་གོང་འདི་གིས་དཔལ་འབྱོར་ག་ར་ནང་ལུ་ཤུགས་སྦོམ་འབྱུང་ནི་དང་སྤྱི་ཚོགས་ག་ར་ནང་ལུ་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་འདི་ཚད་འཛིན་འབད་ནི་ལུ་ངེས་པར་འགྱོ་ཨིན།

༡༩༨༣ ལུ་British དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་Fred Harrison གིས་ཁོང་གི་གལ་ཆེ་བའི་དེབ་The Power in the Land པར་སྐྲུན་འབད་ནུག། འདི་ནང་ལུ་ཁོང་གིས་༡༧༠༡ ལས་ཚུར་Great Britain གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དབྱེ་དཔྱད་འབད་དེ་ས་ཆའི་རིན་ཐང་ཡར་སེང་ལས་བརྟེན་ཡོད་པའི་མ་རྒྱུ་རིན་གོང་ཚུ་ལོ་ངོ་བཅུ་གཡས་ལ་གཅིག་སྦེ་ཡར་སེང་དང་མར་ཕབ་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནང་འགྱོ་ནིའི་སྲོལ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ལུ་དོ་འཛིན་འབད་ནུག།²⁰ ཁོང་གིས་འཁོར་ལོ་འདི་ཚུ་གིས་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་ཚོང་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལུ་ཤུགས་འབདཝ་ལས་ལྡོག་ཕྱོགས་མེན་པའི་གནད་དོན་འདི་འཚོལ་སྟོན་འབད་ནུག། ༢༠༠༧ ལུ་MoneyWeek ནང་གི་དཔྱད་རྩོམ་ཅིག་ནང་ལུ་Harrison གིས་ཤེས་ཡོན་ཅན་སྦེ་ངོ་ཤེས་མི་ལེ་ཤ་ཅིག་གིས་ག་ཅི་འབད་ཁྱིམ་ཀྲང་གི་ཁྲོམ་ཁ་གི་ཁ་ཕྱོགས་ངེས་བདེན་སྦེ་སྔོན་སྨང་འབད་མ་ཚུགས་པས་ཟེར་དྲི་བ་འདྲི་ནུག། "འདི་ཚུ་'མཁས་མཆོག'་ཚུ་གིས་ག་ཅི་འབད་འ་ནི་འདྲས་ཀྱིས་ནོར་འགྱོ་ནི་ཨིན་ན? ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ཁོང་གིས་སྐྱོན་ཅན་གྱི་དཔེ་གཞི་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ལས་ཨིན། འདི་ནང་ལུ་མ་རྒྱུ་ཁྲོམ་ཁའི་འཕྲོད་བསྟེན་འདི་དཔལ་འབྱོར་ལྷག་མའི་གནས་སྟངས་ལུ་རག་ལས་ཡོད་པ་བཟུམ་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན། ངོ་མ་སྦེ་སླབ་པ་ཅིན་ངེའི་ཞིབ་འཚོལ་གྱིས་མ་རྒྱུ་འདི་ཚོང་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཟོ་མི་གཙོ་བོའི་གནད་དོན་ཨིན་ཟེར་སྟོན་ཨིན། འདི་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་མེན།"²¹

Harrison གིས་The Power in the Land ནང་ལུ་ས་ཆའི་རིན་ཐང་འདི་དུས་ཡུན་འགྱོ་བའི་སྐབས་ག་དེ་སྦེ་གོང་ཚད་སྦོམ་འགྱོ་སྟེ་ཅ་ཆས་དང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་གི་འཐུས་སྤྲོད་ནིའི་དོན་ལུ་འབྱོར་པ་ཉུང་ཤ་ཙ་ལུས་ནི་འདི་འགྲེལ་བཤད་འབད་ནུག། ས་ཆ་འདི་མགྱོགས་པར་གོང་ཚད་སྦོམ་འགྱོ་ནིའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་ས་ཁང་གི་ཚོང་ཁ་གི་འཕྲལ་སྣང་གིས་མ་རྒྱུ་བདག་པོ་ཚུ་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་ངོ་མ་སྦེ་འཛིན་སྐྱོང་འབད་ཚུགས་ནི་ལས་མཐོ་བའི་ས་ཆ་གི་རིན་གོང་འདྲི་བཅུག་ནི་ཨིན། ངོ་མ་སྦེ་སླབ་པ་ཅིན་མ་རྒྱུ་བདག་པོ་ཚུ་ལུ་དེ་རིང་གི་ནངས་པར་འབྱོར་པ་ཐོན་སྐྱེད་འདྲི་ནིའི་ནུས་པ་ཡོད། ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ཁོང་ལུ་མ་འོངས་པའི་ཁེ་ཕན་གྱི་རེ་བ་ཐོག་ལས་ས་ཆ་ལག་ལེན་དང་མི་མང་གི་སྤྲོ་སྣང་ལས་ཕར་འགན་འཛིན་འབད་ནིའི་ནུས་པ་ཡོད། འ་ནི་གི་འཐུས་སྦྱོར་འདི་གིས་ས་ཆ་མཁོ་སྒྲུབ་ནང་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་གསར་སྐྲུན་འབདཝ་ལས་ས་ཆའི་རིན་གོང་འདི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་མི་ཚུགས་པའི་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ལུ་ཡར་སེང་འགྱོ་ནི་འབདཝ་ཨིན། འདི་འབདཝ་ད་མི་ཚུ་གིས་གཞི་རྟེན་གྱི་འཚོ་བ་ལུ་ཆག་སྦེ་འགྱོ་མ་ཚུགསཔ་ལས་ས་ཆ་འདི་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་མ་འཐོབ་ནི་འགྱོ་ནི་དང་ས་ཆའི་རིན་གོང་འདི་ངེས་པར་འཕྲ་སི་འགྱོ་དགོ་མི་ལས་འཕྲ་སི་འགྱོཝ་ཨིན། འ་ནི་གི་སྐབས་ལུ་ཚོང་ལས་ཚུ་གིས་གླ་ཁ་དང་ཟུར་ཕོག་འཐུས་སྤྲོད་འབད་ཞིནམ་ལས་ཁེ་སང་འཐོབ་མི་ཚུགས། ཐོན་སྐྱེད་སྡོད་ཡོད་པའི་སྐབས་མཁོ་སྤྱོད་མར་འགྱོཝ་ཨིན། སྡུག་སྦྱོང་འབྱུང་ཨིན། དུས་ཡུན་ནང་གླ་ཆ་འདི་འཐུས་ཚུགས་པ་ཅིན་འཁོར་ལོ་གསརཔ་འགོ་བཙུགས་ནི་དང་ལཱ་ག་ར་ལོག་སྟེ་འགོ་བཙུགས་ཨིན། ས་ཆའི་རིན་ཐང་འདི་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་ཡར་སེང་འགྱོ་ནི་དང་འདི་གི་ས་གནས་ཅིག་ལུ་ལྷོདཔ་ད་འདི་ག་དེ་སྦེ་སྦོམ་འགྱོ་སྟེ་ལོག་སྟེ་སྟོབས་ཀྱིས་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་དང་འདི་གིས་སྡུག་སྦྱོང་གཞན་མི་ཅིག་ལུ་འཁྲིད་ཨིན། འ་ནི་བཟུམ་སྦེ་ར་འགྱོཝ་ཨིན།

འ་ནི་གཙོ་བོའི་ཚོང་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཚུ་ཆ་སྙོམས་སྦེ་ལོ་ངོ་བཅུ་གཡས་ལ་གཅིག་སྦེ་འབྱུང་ནི་དང་ཁ་ཐུག་ལུ་ཨ་རྟག་ར་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་ཐུང་ཀུ་གཅིག་གིས་ཆ་འཕྲིན་འབདཝ་ཨིན། Harrison གི་གསལ་ཞུ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་མ་རྒྱུའི་འཁོར་ལོ་འདི་སྤྱིར་བཏང་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞི་ཡར་ཕབ་ནང་འགྱོཝ་ཨིན། ལོ་ངོ་དང་པ་བདུན་འདི་སྔ་གོང་ཕབ་ལས་ཡར་འཕེལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཨིན། འདི་གི་ཤུལ་ལས་ལོ་ངོ་བདུན་ཡར་སེང་གི་གནས་སྐབས་འབྱུང་ཨིན། འ་ནི་ཡར་སེང་གི་གནས་སྐབས་ནང་ལུ་མཇུག་ལུ་ས་ཁང་གི་རིན་གོང་ལོ་ངོ་གཉིས་ཡར་སེང་ཡོད། འདི་གི་ཤུལ་ལས་ངེས་པར་ལོ་ངོ་གསུམ་ལས་ལྔ་ཙམ་གནས་པའི་རིན་གོང་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་ཨིན།²² Harrison གི་དོ་འཛིན་འདི་ག་དེ་དྲག་པ་ཅིག་ཨིན་ཟེར་བ་ཅིན་ཁོང་གིས་༡༩༩༢ ལོའི་གཙོ་བོའི་སྡུག་སྦྱོང་གི་དུས་ཚོད་གཅིག་པུ་ལས་མེན་པར་འཛམ་གླིང་གི་༢༠༠༨–༢༠༡༠ སྡུག་སྦྱོང་འདི་ཡང་༡༩༩༧ ལུ་ངེས་བདེན་སྦེ་སྔོན་སྨང་འབད་ནུག། སྡུག་སྦྱོང་འབྱུང་བའི་ལོ་ངོ་བཅུ་གཅིག་གི་སྔ་གོང:²³

༢༠༠༠ ལོའི་མ་རྒྱུ་ཡར་སེང་འདི་Gordon Brown [ཁོང་འདི་འདི་གི་སྐབས་ Britain གི་Chancellor of the Exchequer ཨིན་པའི་ཤུལ་ལས་༢༠༠༧ ལུ་Britain གི་སྲིད་བློན་འགྱོ་མི] ལུ་སེམས་འཚབ་སྦེ་འོང་ནི། ཁོང་འདི་ལོ་སྟོང་གི་ལོ་བཅུ་དང་པ་ནང་Britain གི་Treasury ནང་ཨ་རྟག་ར་འཐུས་མི་གཙོ་འཛིན་འབད་སྡོད་ཡོད་པ་ཅིན . . . ས་ཁྲལ་ལམ་ལུགས་ག་དེ་སྦེ་འཛིན་སྐྱོང་འབད་ཐངས་ཤེས་མི་ལས་མཁས་ཚུ་གིས་གཡུ་ལས་འཐོབ་མི་ཁེ་སང་ཚུ་ཐོབ་ནི་ལས་སྲིད་དོན་གྱི་ཐད་ལས་སེམས་སྡུག་འབྱུང་ནི། . . . འདི་གི་གྲུབ་འབྲས་འདི་སྔོན་སྨང་འབད་ཚུགས། ༢༠༠༧ ལོ་ནང་ Britain དང་གཞན་མི་ལས་ལ་སྦྱར་ཡར་འཕེལ་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མང་ཤོས་འདི་༡༩༨༨/༩ ནང་འབྱུང་མི་དང་འདྲ་མཉམ་པའི་ས་ཆའི་ཁྲོམ་ཁ་ནང་གི་འགུལ་སྐྱོད་སྦོམ་ནང་ལུ་འགྱོ་ནི། ས་ཆའི་རིན་གོང་འདི་འདི་གི་ལོ་ངོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྩེ་མོ་ལུ་འགྱོ་ནི། འདི་འཕེལ་ཚད་ཀྱི་ཡར་འཕེལ་གྱིས་སྐུལ་ཏེ་ཡོད་ནི་དང་འདི་ཉམས་ཆག་གི་ཁ་ཐུག་ལུ་ཡོད་ནི། འདི་གིས་༢༠༡༠ ལོའི་འཛམ་གླིང་གི་སྡུག་སྦྱོང་འདི་སྔ་གོང་ལས་སྟོན་ནི། འ་ནི་གནད་དོན་གཉིས་འདི་འཕྲལ་སྣང་མེན། ས་ཆའི་རིན་གོང་གི་རྩེ་མོ་འདི་ཁ་ཐུག་ལུ་ཡོད་པའི་གོང་འཕེལ་ཉམས་ཆག་གི་བརྡ་སྟོན་གཅིག་པུ་མེན་པར་འདི་གི་རྩ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཨིན།

ILLUSTRATION 5-2: ས་ཆའི་རིན་ཐང་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྡུག་སྦྱོང

Fred E. Foldvary འདི་༢༠༠༨–༢༠༡༠ སྡུག་སྦྱོང་གི་དུས་ཚོད་ལྡན་པའི་སྔོན་སྨང་འདི་_ཡང་_༡༩༩༧ ལུ་པར་སྐྲུན་འབད་མི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་སྟོན་ཤོས་གཞན་མི་ཅིག་ཨིན། "U.S. ནང་གི་ལོ་ངོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚུ་ནང་འདྲ་མཉམ་པའི་འཁོར་ལོ་ཚུ་གིས་[འ་ནི]་འཁོར་ལོའི་རྣམ་གཞག་འདི་ལུ་སྔོན་སྨང་གི་ནུས་པ་སྤྲོདཔ་ཨིན། ༡༩༩༠ ལོའི་མར་ཕབ་ལས་ལོ་ངོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ཤུལ་མམ་གཙོ་བོའི་ཉམས་ཆག་འདི་འཛམ་གླིང་གི་དམག་འཁྲུག་བཟུམ་མའི་སྦོམ་གྱི་འཕྲོ་ལུ་གཅད་མེད་པ་ཅིན་༢༠༠༨ ཙམ་ལུ་འོང་ནི།"²⁴ ཁོང་གིས་ས་ཆའི་འཕྲལ་སྣང་གིས་ག་དེ་སྦེ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྡུག་སྦྱོང་བཟོཝ་ཨིན་ན་རྒྱས་ཤིང་རྒྱསཔ་འགྲེལ་བཤད་འབདཝ་ཨིན།

ཡར་སེང་འགྱོ་བཞིན་པའི་སྐབས་གླ་ཁ་ཡར་སེང་འགྱོ་ནིའི་རེ་སྒུག་འདི་གིས་འཕྲལ་སྣང་པ་ཚུ་ལུ་ད་ལྟོའི་ལག་ལེན་གྱི་དོན་ལུ་མེན་པར་རིན་གོང་ཡར་སེང་གི་དོན་ལུ་ས་ཆ་ཉོ་བཅུག་ནི་ལུ་སྐུལ་ཨིན། འདི་གིས་ད་ལྟོའི་ས་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་འདི་ད་ལྟོའི་ལག་ལེན་གྱིས་ངེས་པའི་ཚད་ལས་ཡར་འཛེག་བཅུག་ཨིན། དར་ཁྱབ་ཅན་གྱི་འཕྲལ་སྣང་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ས་ཆའི་རིན་ཐང་འདི་ལས་འགུལ་ཚུ་གིས་གླ་ཁ་ཡང་ན་ཟུར་ཕོག་འཐུས་སྤྲོད་འབད་ཞིནམ་ལས་ཁེ་སང་འཐོབ་ཚུགས་པའི་ས་གནས་ལས་འགལ་འགྱོཝ་ཨིན། མ་རྩའི་ཡར་སེང་གི་འཕེལ་ཚད་འདི་འཕྲ་སི་འགྱོ་ནི་དང་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་སྤྱི་བཏོན་མཁོ་འདོད་འདི་མར་ཕབ་འགྱོ་ནི། ཤུགས་འགྱུར་འདི་དཔལ་འབྱོར་ནང་ལུ་ཁྱབ་པའི་སྐབས་ལཱ་གཡོག་མེད་ནི་ཡར་སེང་འགྱོ་ནི་དང་སྡུག་སྦྱོང་འདྲེན་ནི། འདི་འབདཝ་ལས་མཁོ་འདོད་ཕབ་ནི་འདི་འགོ་ཐོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་ས་ཆའི་རིན་གོང་ཡར་འཕེལ་གྱི་ཤུལ་ལས་འགྱོཝ་ཨིན།

TABLE 5-3: ས་ཆའི་རིན་ཐང་གི་རྩེ་མོ་ཚུ་དང་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་རྩེ་མོ་ཚུ་དེ་ལས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྡུག་སྦྱོང

ཚན་རིག་གི་གཙོ་བོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲས་ལས་གཅིག་སྔོན་དཔག་འབད་ཚུགས་ནི་འདི་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱིས་ངེས་བདེན་གྱི་སྔོན་སྨང་འབད་མ་ཚུགས་པ་ཅིན་ང་བཅས་ཀྱིས་ལག་ལེན་འཐབ་མི་དཔེ་གཞི་འདི་སྐྱོན་ཅན་ཨིན། འདི་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་ལས་ང་བཅས་ཀྱིས་སྔོན་སྨང་འབད་བཏུབ་པའི་དབྱེ་བ་ཅིག་གི་ཐོག་ལས་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་གི་གོ་བ་ལེན་ཚུགས་པ་ཅིན་ང་བཅས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཔེ་གཞི་འདི་ལུ་ཉེ་སུ་ལས་བལྟ་དགོ་པས། ཁོང་གི་ཚན་རིག་གི་ཉམས་མྱོང་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཉིས་ལས་འཐེན་མི་ལུང་སྟོན་པ་ཅིག་བཟུམ་སྦེ་Foldvary གིས་༢༠༡༢ སྤྱི་ཟླ་༣ པ་ནང་ལུ་"The Depression of 2026"་ཟེར་མི་དཔྱད་རྩོམ་ཅིག་ནང་ལུ་ཉེན་བརྡ་གཞན་མི་ཅིག་སྤྲོད་ནུག:

[U.S. དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཕྱི་ཁ་ལས]་འགུལ་སྟོབས་ཚུ་གིས་འཁོར་ལོ་འདི་མ་གཅད་པ་ཅིན་ལོ་ངོ་༢༠༠ གི་རིང་ལུ་འགྱུར་བ་མ་འགྱོ་མི་U.S. དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཟབ་མོའི་མ་དངུལ་དང་མ་དངུལ་གྱི་གཞི་རྟེན་ཚུ་གིས་སྔ་གོང་འབད་མི་བཟུམ་སྦེ་ར་ཤུལ་མམ་ཡར་སེང་དང་མར་ཕབ་འདི་གསར་སྐྲུན་འབད་ནི། འདི་འབདཝ་ད་༢༠༢༦ གི་ཉམས་ཆག་འདི་༢༠༠༨ ལས་ལྷག་སྟེ་ཡ་ང་ནི། ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་U.S. གཞུང་གིས་ལོ་བསྟར་ཊ་རི་ལི་ཡཱན་གཅིག་གི་ལྷག་ཟད་འདི་འཕྲོ་མཐུད་འབད་མི་ལས་༢༠༢༤ ལུ་U.S. བུ་ལོན་འདི་ག་དེ་སྦེ་སྦོམ་འགྱོ་སྟེ་U.S. དངུལ་འཛིན་ཚུ་ད་ལས་ཕར་ཉེན་སྲུང་ཅན་སྦེ་མ་བརྩི་ནི་ཨིན། མ་དངུལ་གྱི་ཉེན་ཁའི་སྐབས་U.S. གིས་མ་དངུལ་གྱི་ཀམ་པ་ཎི་ཚུ་ཕན་གྲོགས་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་དགོ་པའི་མ་དངུལ་འདི་ད་ལས་ཕར་གཡར་མི་ཚུགས་ནི། ཨ་མི་རི་ཀ་པ་ཚུ་ལུ་ཨ་རྟག་ར་ཤུལ་མམ་གྱི་ཡར་སེང་དང་མར་ཕབ་སྦོམ་འདི་བཀག་ཐབས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ཡོད་རུང་ཁོང་འདི་གོམས་གཤིས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ད་ལྟོའི་གནས་སྟངས་ལུ་འབྲེལ་ཏེ་ཡོད། དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བ་ག་ར་ཡང་འདི་བཟུམ་ཨིན། འདི་འབདཝ་ལས་༡༩༩༠ དང་༢༠༠༠ གི་ལོ་ངོ་ཚུ་ནང་བཟུམ་སྦེ་ཉེན་བརྡ་ཚུ་མ་ཉན་པར་ལུས་ནི། ང་བཅས་ད་ལྟོ་ཆུ་གི་མགུ་ལུ་ལེ་ཤ་ཡོད། འདི་འབདཝ་ད་༢༠༢༤–༢༠༢༦ གི་ས་ཁང་དང་མ་དངུལ་གྱི་ཆུ་ཟགས་ལུ་ལོག་མི་འགྱོ་བའི་ཆུ་ནང་ལུ་མར་འགྱོ་བཞིན་འདུག།

འདི་འབྱུང་ནི་ཨིན་ན? ཤུགས་ཅན་གྱི་སྲོལ་ཚུ་གིས་ང་བཅས་ཁ་ཐུག་འདི་ལུ་སྤོ་བ་བཟུམ་མཐོང་ཨིན། སྐྱོ་ས་ཅིག་ལུ་ད་རེས་ནངས་པ་སྲིད་དོན་པ་ལེ་ཤ་ཅིག་དང་གོང་ཚད་སྦོམ་གྱི་ཟུར་ཕོག་ལུ་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་བདག་ཚུ་གིས་དཔལ་འབྱོར་འདི་ཉམས་ཆག་ལས་འཐོན་ནིའི་དོན་ལུ་ཕན་གྲོགས་འབད་ནི་སྦེ་མ་རྒྱུ་ཚུ་གོང་ཚད་སྦོམ་འགྱོ་དགོ་པས་ཟེར་འདོདཔ་ཨིན། མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ད་ལྟོ་ཤེས་མི་ཚུགས་མི་འདི་ས་ཆའི་རིན་ཐང་འདི་མཉམ་འཐུང་འབད་བ་ཅིན་ལེགས་ཤོས་ཨིན་ནི་འདི དང་ང་བཅས་ཀྱིས་ས་ཆ་ལས་ཁེ་སང་ལེན་པའི་སྐབས་ང་བཅས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལས་ཁེ་སང་ལེནམ་ཨིན། རང་བཞིན་གནས་ཐོག་གི་མི་སྡེ་ཚུ་གིས་ཡུན་རིང་ལས་ར་འ་ནི་སྔོན་གྱི་དང་དུས་ཡུན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་འདི་ཤེས་ཡོད། འདི་འབདཝ་ད་ང་བཅས་ཀྱིས་འདི་བརྗེད་སོ་ནུག། དཔེར་ན། Canada གི་ལྷོ་Alberta ནང་གི་Siksika First Nation གི་Chief Crowfoot གིས་ང་བཅས་ལུ་ "ཉི་མ་ཤར་ཏེ་ཡོད་ཚུན་དང་ཆུ་འབབ་ཡོད་ཚུན་ས་ཆ་འདི་མི་དང་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་ཚེ་སྲོག་སྤྲོད་ནིའི་དོན་ལུ་ནཱ་སྡོད་ནི། ང་བཅས་ཀྱིས་མི་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ཚོང་འཚོང་འབད་མི་ཚུགས། ས་ཆ་འདི་Great Spirit གིས་ནཱ་བཞག་ཡོདཔ་ལས་ང་བཅས་ཀྱིས་འདི་ཚོང་འཚོང་འབད་མི་ཚུགས། ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་འདི་ང་བཅས་ཀྱི་མེན།"་ཟེར་སེམས་ཁར་འདྲན་ནུག། ང་བཅས་དེང་སང་གི་དུས་ནང་ལུ་འ་ནི་གི་ངོ་མ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་འདི་བརྗེད་སོ་ནུག། ང་བཅས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ག་ར་འདི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་འདི་མ་རྒྱུ་ཨིན་པའི་འདྲན་སྣང་གཅིག་གི་ཐོག་ལུ་བཟོ་སྟེ་ཡོད། ཤུལ་མམ་ཚོང་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདི་ང་བཅས་ཀྱིས་ཤེས་མ་ཚུགས་པར་འགྲོལ་ནི་དང་ཤུལ་མམ་གཙོ་བོའི་སྡུག་སྦྱོང་དང་ང་བཅས་ཀྱིས་ས་ཆ་ལས་ཁེ་སང་འཕྲོ་མཐུད་ལེན་མི་འདི་གིས་ང་བཅས་ཀྱི་མི་ཚེ་ལུ་འབྱུང་ནིའི་སེར་སྒེར་གྱི་ཤུགས་སྦོམ་འདི་གདོང་ལེན་འབད་དགོ་ནི་ཡུན་རིང་མི་འགོར་ནི།